Google Translator Toolkit: Artıları ve Eksileri

Haberi henüz olmayanlar için tekrar hatırlatalım.. Google, çevirmenlerin ve çeviri sektörünün geleceğini kökünden değiştirebilecek Google Translator Toolkit adında bir arayüz (API) geliştirdi.. Milyonlarca çevirmen artık çevirilerini aynı workbench üzerinde yapacak ve katrilyonlarca çeviri birimi yaratılacak! Bu arayüz crowdsourcing olarak adlandırılabilecek sistemin en kapsamlı örneği yanılmıyorsam.

Devrim niteliğindeki bu arayüz, akıllıca kullanabilen tercümanlar için çok büyük katma değer yaratabilecek nitelikte yenilikler getiriyor ve bu yeniliklere sürekli ilaveler yapılıyor! SDL Trados ile tanışanlar bu aracı çok hızlı çözecektir ancak bu yazıda bilmeyenler için bu aracı kısaca anlatıp, artılarına ve eksilerine kısaca değineceğiz.

Aracın tercümanları ilgilendiren en önemli özelliği, TMX ortamında çeviri belleği yükleyip bu belleği yapacağınız (veya mevcut) çevirilerle geliştirebilmenize olanak sağlaması. Çeviri belleği yüklemek için sol tarafta bulunan Translation Memories bölümüne gidip Add butonuna basmanız gerekiyor. Bilgisayarınızda varolan bir TMX dosyayı yükleyebiliyorsunuz. TMX dosya nedir bilmiyorsanız, şuradan (http://jump.fm/NYJTM) göz atabilirsiniz. Bu dosyayı Notepad (Not Defteri) ile açıp düzenleyip kaydedebilir ve Google Translator Kit’e yükleyebilirsiniz deneme olması bakımından. Bu belleği yükledikten sonra sadece buradaki bir cümlenin olduğu bir Word dosyasını arayüze yükleyin çevrilmek üzere.. Bu Word dosyasının daha önce yüklediğiniz TMX çeviri belleğine göre otomatik olarak çevrildiğini göreceksiniz..

Bu çeviri belleğinde  (TMX dosyası) 3 örnek cümle var İngilizce ve Türkçe çevirisiyle. Bu üç cümleden birini bir daha çevirmeniz gerektiğinde bellekteki çevirisi otomatik olarak karşınıza gelir. Yani bu sistemde, başta Google olmak üzere elinde hacimli çeviri belleği olanlar gücü elinde tutacak.. Örneğin 3 cümle yerine 30.000 çevrilmiş cümleniz olduğunda artık çeviri işleriniz daha otomatikleşmiş olacak. İsterseniz bu bellekleri istediğiniz kişilerle paylaşabilirsiniz. Bu da sistemin çok önemli bir özelliği.. Yani ekip halinde çeviri (teamsourcing) yapabiliyorsunuz! Aynı dosya üzerinde birçok tercüman ekip halinde çalışabilecek. Çeviri belleklerinizi paylaşıp paylaşmamak –her çeviri belleği yüklediğinizde- sizin vereceğiniz bir karar. Başkalarının herkesin erişimine açtığı çevirilerden de yararlanabiliyorsunuz bu arada.

Upload özelliği ile istediğiniz dosyayı Toolkit’e yükleyip, yüklediğiniz dosyayı ister makine çevirisiyle (Google Translate) ister kendi belleğiniz ile çevirebiliyorsunuz. Belleğinizi daha sonra Download edip düzenleme şansınız da var tabi. Yüklenebilen dosya türleri şunlar:
•    AdWords Editor Archive (.aea)
•    HTML (.html)
•    Microsoft Word (.doc)
•    OpenDocument Text (.odt)
•    Plain Text (.txt)
•    Rich Text (.rtf)
•    SubRip (.srt)
•    SubViewer (.sub)

İnternet ve Tercümanlar

İnternet Tercümanlara Neler Sağlıyor?

Nüfusumuzun genç olduğu düşünüldüğünde, milyonlarca insanın teknolojinin bir çok nimetinin aslında ne anlama geldiğini bilmediğini kestirmek zor değil.

Çamaşırlarını yıllarca elde yıkayan biri için çamaşır makinesi ve yıllarca kömürle soba yakan için doğalgaz ne ifade ediyorsa, yıllarca samanlıkta bilgi arayanlar için de internet onu ifade ediyor aslında.

Yüzyıllar içinde güç önce kılıçtaydı, sonra baruta geçti, sonra sanayi gücüne, teknik güce ve ekonomik güce... Şimdilerde güç bilginin eline geçmiş durumda. Yıllarca bilginin güç olduğunu söyleyenleri belki yeni yeni anlamaya başladık. Önceleri örneğin bir Ford firmasının sahibi, Shell petrol şirketi gibi çok uluslu şirketler serveti ve gücü kontrol ederken, şimdilerde çok daha karmaşık bir yapı hakim olmaya başladı aslında. Beyin gücü ve internet bir araya geldiğinde büyük servetlerin ve güçlerin kapısı ardına kadar açılır oldu. Böylece şimdilerde en zenginler ve güçlüler internet siteleri sahipleri olmaya başladı. Bu dönüşümü 10 yıldır gün gün takip etmek mümkün. Dün 500.000 dolarla internet işine girenlerin bugün 100 milyon dolar servetleri oldu. Tabi aynı oranda da güçleri.. Herkes gibi tercümanların da bu geçişi iyi okumaları ve geleceği buna göre şekillendirebileceklerini bilmeleri lazım. Kılıçla savaş kazanılan devirler geride kaldı artık..

Tercümanların artık "arama" yapmasını, yani bilgiye erişim kanallarını çok iyi bilmeleri gerekiyor. Sadece Google'a girip iki kelime yazmakla olmuyor. Bu herkesin bildiği basit yöntem. Daha derine ulaşılabilecek yöntemler ve dip bilgiler var. İşte bunların bilinmesi, tercümanlara hem yaptıkları çevirilerde hem de gelecek kurgularında büyük faydalar sağlayacaktır.

Örneğin, İngiliz Lordlar ve Avam Kamaralarının oturum tutanaklarına ulaşmak için belki İngiltere'ye gitmek gerekiyordu ama şimdilerde Hansard'a internetten ulaşmak 3 saniye sürüyor! Birçok alanda daha önce yapılmış çevirilere bakılarak çeviri yardımı alınabiliyor. Tıp alanında, hukuk alanında yüzbinlerce makaleye ulaşmak mümkün şu anda. Eskiden kütüphanelerin uğranmayan, gidilmeyen tozlu raflarındaki bu bilgiler artık bir tık ötede. Bu belki bir avantaj bizim için..

İnsanımızın kütüphanelerden uzak durduğunu ama internete ve teknolojiye yakın olduğunu bildiğim için, internetin bizi bilgiye ve dolayısıyla medeniyetin olmazsa olmazları olan teknik ve estetiğe yaklaştıracağını düşünmek istiyorum.

Bildikleri yabancı diller sayesinde, bu teknik ve estetiğe tercümanlar ilk ulaşanlar olabilirler. Haddizatında tercümanlar internetin öncüleri olabilecek konumdadırlar. Brezilya'da en çok ziyaret edilen sitenin ne olduğunu bilmek ve bu siteyi takip edebilmek ancak tercümanlık derecesinde yabancı dil bilgisiyle olacaktır. Buradan hareketle, tercümanlık mesleği internette yeni konseptler getirmeye en yakın meslektir. Bu açıdan tercümanlar internet pastasından daha fazla pay almanın yollarını düşünmeli ve bulmalıdırlar. Bir lise öğrencisinin bile basit bir site kurup yüzbinlerce kişiye ulaşabildiği bir ortamda bizler çok daha farklı hedeflere ulaşabilmeliyiz.

Madem iki dil bilen iki insan, o halde lisan bilgimizle -yani iki elimizle- birçok kişinin tek eliyle yapmaya çalıştığından fazlasını yapabiliriz! Artık uluslararası ve çok-dilli siteler yapmanın zamanı geldi de geçiyor.. Önümüzdeki 5 seneyi iyi değerlendirip bu treni kaçırmamalıyız.

08 Mart 2007 - Proz.Com Zirveye Oynuyor

PROZ.COM ZİRVEYE OYNUYOR

Dün Proz.com'dan Henry, Proz’un üyelerine daha fazla iş imkanı sağlamak amacıyla pazarlama çabalarını arttıracağını açıkladı. Beni en çok şaşırtan daha önceden Trados’ta pazarlama bölümünde çalışan bir elemanı işe almalarıydı.

Sanırım birçok kişi Trados’un zirve için çok zorlanmadığını bilir. Çünkü Trados çok inanılmaz bir araç ve diğerlerinin tersine müşteri isteklerini ön planda tuttukları için piyasada alışılagelmişin çok dışında. Trados’un şimdiki durumunda olması büyük ölçüde rakiplerinde bulunmayan pazarlama çabalarından kaynaklanıyor.

Sonuç olarak kendi kendime Henry’nin bu adımla neyi amaçladığını soruyorum.

Gelişmelerin aleyhine kesinlikle bir şey söylenemez ve kimse Proz’un hizmetlerini genişletme çabalarını kötü bir fikir olarak yorumlayamaz. Fakat yine de Trados’tan pazarlama elemanı işe almanın mantıklı bir hareket olmadığını düşünüyorum.

Beni endişelendiren bir başka olay da Proz’daki bir başka gelişme yani YÇG özelliğini hedef alan olumsuz tartışmalar (Yeniden Çalışmaya Gönüllülük özelliği müşteriler tarafından belli bir çevirmenle yeniden çalışma isteğini arttırmak olarak niteleniyor.) ve birçok tartışması engellenmiş Proz.com üyeleri ve sorular cevapsız kaldı. Öyle görünüyor ki destek biletleri uygun bir tavırla incelenmiyor ve çoğu insan 2 ya da daha fazla süre boyunca destek araştırmalarına karşılık alamadığından şikayet ediyor. Acaba Proz hala Trados’un izinden mi gidiyor? KAYNAK: http://www.medical-translator.de/blog/archives Çeviri:Merve Öztürk

06 Mart 2007 - AB Otomatik Öğrenme ve Çeviri Geliştirme Projesi

AB Otomatik Öğrenme ve Çeviri Geliştirme Projesi

Genişleme sürecinde giderek artan çeviri ihtiyacına cevap verebilmek için, Avrupa’da, Avrupa Birliğinde konuşulan 23 resmi dilde otomatik çeviri yapabilen bir bilgisayar projesi geliştiriliyor.

2.5 milyon euroluk Euromatrix projesi, istatistiksel çeviri tekniklerinin geliştirilmesiyle, bilgisayar destekli otomatik çeviri alanında teknolojik bir atılım gerçekleştirmeyi planlıyor.

Geliştirip oluşturmak için yıllar süren yoğun bir çalışma gerektiren karmaşık el yapımı kurallar sistemi kullanmak yerine, projenin ardındaki ekip otomatik öğrenme sürecinin uygulanması için önceden çevrilmiş işleri kullanacaklar. Sonuç, çeviriyi kendi kendisine öğreten bir bilgisayar programı olacak.

Projenin lideri, Saarland Üniversitesi’nden Profesör Hans Uszkoreit ‘İnsan çevirmenin hedef dile kusursuz biçimde hâkim olması gerekir çünkü biçimsel olarak mükemmel bir dil oluşturmak, yalnızca içeriği anlamaktan çok daha zordur. İstatistiksel çeviri programları, çeviri yaptıkları dilde aynı şekilde mükemmelleştirilebilir. Bu da, internette bolca bulunabilen, çok miktarda tek-dilli metin stokları gerektiren, otomatik öğrenme yoluyla elde edilir. Çeviri sistemlerinin otomatik öğrenimi halen mükemmellikten çok uzaktadır; fakat her geçen yıl daha da gelişmektedir. Mevcut teknoloji konusunda yapılan bir araştırma, istatistiksel ya da kural esaslı çeviri metotlarının her şeye rağmen birçok hata yapabileceğini -ama aynı hataları tekrar yapmayacağını göstermiştir!’ diyor.

Bu proje ayrıca en iyi çeviri sistemini bulmak için, Avrupalı diğer araştırmacıları ve şirketleri hedef alan bir yarış organize edecek. Çeviren:Merve Ilgın Kaynak: http://www.kwintessential.co.uk

23 Ocak 2007 - Yeni Başlayanlara Gönderdiğim Mesaj

Email yoluyla her gün beş on kişi başvurduğu için, başvuran tercüman adaylarına standart olarak aşağıdaki metni göndermeye başladım. aklıma gelen konuları sıraladım...

1- Öncelikle sözlü/yazılı seçiminizi yapın..

2- Ardından bir alanda iyi bir uzman olun; mesela, Tıp denince sizi bulalım.. yada bilgisayar / hukuk vb. sizin alanınız olsun.

3- Çok iyi klavye bilginiz olsun. Klavye kısayollarını yutun.

4- İnternette neyi nasıl arayıp bulabileceğinizi çok iyi bilin. Altın bileziğiniz "aradığını bulabilmek" olsun. Çünkü tercümanlık sürekli arayış demektir. Hep bir kelime vardır peşinden koştuğunuz, anlamını aradığınız...

5- GOOGLE'ı tüm özellikleriyle çözün.

6- Hızınızı artırmak için sürekli çeviri yapın.. Kağıt kalem kullanmayın. Doğrudan bilgisayarda çeviri yapın.

7- TRADOS yazılımının deneme sürümünü indirip öğrenin. Bu sayede www.proz.com, translatorsdirectory vb adreslerden zaman içinde uluslararası işler alabilirsiniz. Tabi bunun için Moneybookers yada Paypal ödeme sistemlerine de üye olmanız gerekecektir. Yaptığınız işin karşılığını alabilmek için...

8- Word ortamında sayfaları nasıl düzenleyeceğinizi öğrenmek için sitemizdeki Tercümanlara (http://www.yeminlitercuman.com/tercumanlara) kısmını okuyun.. Sayfa düzeni işin yarısıdır.

9- Genel anlamda yazılı çeviriden bahsettiğim için, bilmediğiniz kelimeleri GOOGLE'da nasıl bulabileceğinizin yöntemlerini keşfedin... İnternetsiz (internet olmayan yerde) tercüme yapmayın. Yazdığınız bir ifadeyi "" içine alarak GOOGLE'da aratın. Alternatiflerini ya da doğru yazımını bulabilirsiniz. Google'da arama yaparken asteriks (*) kullanımı öğrenin. Kurduğunuz cümlenin doğru olup olmadığını bile GOOGLE'dan kontrol edebilirsiniz.

10- Türkiyede tercüme bürolarıyla çalışmak istiyorsanız günde 20-30 sayfa çeviri yaparım deyin ki ilgilensinler... Tabi öncelikle o noktaya gelin...

11- Yaptığınız çeviriyi her zaman müşteriye teslim edilecek halde teslim edin.. Sağına soluna bakın. Kalite kontrollerini yapın.. Öyle teslim edin. Asla kontrolsüz iş vermeyin.

12- Yeminli tercüman olmak için notere gidip dil bildiğinizi gösterir bir diploma ve kimlik ibraz etmeniz şimdilik yeterlidir. Noter size bir sayfa Yemin Zaptı imzalatır ve işlem tamamdır. Ücretsizdir. Ancak yakın zamanda tıpkı yeminli mali müşavirler gibi bu alanda da sınavlar açılacağı için kendinizi çeviri yaptığınız alanda sürekli geliştirin ve sınanmaya hazır olun.

13- İkamet ettiğiniz adrese çeviri yapacağınız dillerde haftalık bir iki dergi (Newsweek ve Der Spiegel gibi dergiler; Bilgisayar, Hukuk, Tıp vb alanlarda yayınlar vs.) sürekli olarak gelmeli...

14- Simültane çeviri (Konferans/Kongre) ile ilgili olarak ana sayfamızda bulanan linke başvuru yapın. (http://www.yeminlitercuman.com/simultane) Ancak başvururken "sıfır" olmayın! Kendi içinizde işin bir kısmını bilerek / çözmüş olarak başvurun. En azından dil ve çeviri bilmek konusunda sorununuz olmasın.

15- Sitemizi takip edin.. Aylık bültenlerimizi kaçırmayın, hatta biriktirin (http://www.yeminlitercuman.com/bulten). Arkadaşlarınızı da bültenden haberdar edin. Herkesin bir mesleğe ihtiyacı var. Bu meslekte ne kadar arkadaşınız olursa işleriniz o kadar kolaylaşır! Dili çok iyi bilen üç beş arkadaşınız olsun. İleride birbirinizin işlerini kolaylaştıracaksınız. Piyasada çok tercüman bulunmasından korkmayın, ama iyi birkaç tercüman arkadaşınızın olmaması sizi korkutsun.

16- Cumartesi günleri tercüme bürolarını ziyaret edin ve bir bardak çaylarını için. Çekinmeyin. Piyasayı koklayın. Can sıkacak, rahatsız edecek kadar uzun oturmayın. Hasta ziyareti 20 dakika olur. 20 dakikadan sonra hasta "ben ölmek istiyorum" diyebilir. Hiç gayret etmeyin.. içinden diyeceği için duyamazsınız bu sesi.

17- Hızlı bir bilgisayarınız olsun. Bilemediğiniz kelimeleri GOOGLE'dan bulmayı tercih edin. Eski sözlüklerinizi çöpe atın. Kalemle çeviri yapmayın. Ortaokul çocuğu gibi çevirdiğiniz belgelerin üzerini karalamayın, kelimelerin altını çizmeyin. Unutmayın, yakın bir gelecekte yazının ve bilginin önemi çok daha fazla artacak, ancak kalem bu kadar önemli olmayacak. Kalemler cep telefonlarının hayatımıza giriş hızıyla hayatımızdan çıkacak ve yakın gelecekte nostalji ürünü olacaklar. Kalem ve kağıdı dekoratif (ve belki sanatsal) malzemeler olarak düşünmeye kendinizi alıştırın.

18. FARE'ye elinizi az sürün, KEDİ'yi kullanın. Söz konusu olan yazılı çeviri ise, Napolyon ağzıyla özetliyorum: Klavye Kısayolları.. Klavye Kısayolları.. Klavye Kısayolları..
(http://www.yeminlitercuman.com/tercumanlara/kisayollar.pdf)

Sözlük
Tercüme
Çeviri